1. Nowe Warunki Techniczne – założenia zmian

Nowe Warunki Techniczne to bardzo ważna i wyczekiwana przez branżę budowlaną regulacja. Założeniem przygotowywanych już w 2021 r. zmian było dostosowanie obowiązujących przepisów do aktualnych technologii stosowanych w budownictwie, przyspieszenie i uproszczenie procesu budowlanego oraz poprawa dostępności i efektywności energetycznej polskich budynków;

2. Projekt – kontrowersyjne zmiany w dziale VI Bezpieczeństwo pożarowe

Popieramy zdecydowaną większość propozycji zmian, jakie zgodnie z założeniami znalazły się w projekcie, który w czerwcu br. trafił do konsultacji publicznych. Wyrażamy swoje uznanie dla wykonanej przez Ministerstwo w tym zakresie pracy.

Jednocześnie wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec propozycji zmian wymagań określających stosowanie wyrobów do termoizolacji budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, jakie znalazły się w dziale VI projektu;

3. Zakres i skutki proponowanych zmian wymagań przeciwpożarowych

Zmiany, których uzasadnieniem ma być rzekoma potrzeba zapewnienia poprawy bezpieczeństwa pożarowego polskich budynków przewidują:

• obowiązek stosowania pasów z wełny o szerokości 20 cm – na ścianach zewnętrznych budynków wielorodzinnych oraz budynków powyżej trzech kondygnacji nadziemnych, co dwie kondygnacje i nie rzadziej niż 9 m dla budynków wielokondygnacyjnych – jeśli ściany będą ocieplane izolacją cieplną inną niż wełna;
• obowiązek stosowania dodatkowego pasa z wełny o szerokości 20 cm – na ścianach zewnętrznych ww. budynków, bezpośrednio pod dachem – jeśli ściany i dachy budynków będą ocieplane izolacją cieplną inną niż wełna;
• obowiązek stosowania wełny – na balkonach i loggiach – jeśli ściany ww. budynków będą ocieplane izolacją cieplną inną niż wełna;
• obowiązek stosowania pasów z wełny o szerokości 2 m – na ścianach budynków wykonanych z płyt warstwowych, dzielących je na sektory o rozpiętościach nie większych niż 50 m – jeśli ściany będą ocieplane płytami z rdzeniem innym niż wełna;
• obowiązek stosowania pasów z wełny o szerokości 2 m – na dachach budynków, dzielących dachy takich budynków na sektory o powierzchniach nieprzekraczających 2000 m2 i o rozpiętościach nie większych niż 50 m – jeśli dachy będą ocieplane izolacją cieplną inną niż wełna;

w konsekwencji – eliminując możliwość stosowania w ociepleniach ścian i dachów budynków wielorodzinnych, wielkopowierzchniowych oraz obiektów z płyt warstwowych, z zastosowaniem wyłącznie jednego rodzaju termoizolacji. Wyjątek stanowią ocieplenia z wełny.

Z tym samym skutkiem w Projekcie:

• zmieniono rolę klas reakcji na ogień wyrobów do termoizolacji innych niż A1 lub A2, d0 (czyli innych niż wełna);
• zmieniono znaczenie obowiązujących dotychczas klasyfikacji pożarowych (m.in. nierozprzestrzeniania ognia – NRO i Broof);
• określono funkcję pasa międzykondygnacyjnego – jako elementu ocieplenia (a nie jak dotychczas konstrukcji budynku), wprowadzając wymóg wykonania w tym obszarze ocieplenia z wełny o szerokości co najmniej 0,8 lub 1,2 m;
• wyeliminowano rozwiązania funkcjonujące w przepisach techniczno-budowlanych od wielu lat, np. możliwość ocieplania budynków do 11 kondygnacji włącznie wzniesionych przed 1 kwietnia 1995 r. w sposób zapewniający nierozprzestrzenianie ognia;

4. Brak uzasadnienia zmian z uwagi na poziom bezpieczeństwa pożarowego polskich
budynków

Wskazywana w uzasadnieniu proponowanych zmian rzekoma potrzeba zapewnienia poprawy bezpieczeństwa pożarowego i zmniejszenia ryzyka pożarów polskich budynków nie znajduje oparcia w ilości ani analizie przyczyn pożarów.

Obiektywne dane wskazują, że liczba pożarów budynków w Polsce nie rośnie. Co więcej,przyczyną pożarów budynków nie są ocieplenia ani stosowane w nich termoizolacje. Blisko 90% ociepleń ścian budynków w Polsce to ETICS ze styropianem. Mimo to, w naszym kraju nie doszło do żadnego pożaru budynku, w którym ocieplenie ze styropianem było bezpośrednią przyczyną pożaru lub jego skutków.

Wskazywane w uzasadnieniu Projektu głośne przypadki pożarów: wieżowca Grenfell Tower w Londynie w 2017 r. (gdzie zastosowano rozwiązania i technologie, które nigdy nie zostałyby dopuszczone do stosowania w Polsce) oraz Hali Marywilska z 2024 r. (gdzie potwierdzoną przyczyną pożaru było podpalenie) – nie powinny być przykładami potrzeby zaostrzenia polskich wymagań przeciwpożarowych.

Polska jest największym rynkiem ociepleń w Europie i krajem o największych doświadczeniach badawczych i wykonawczych w zakresie systemów ociepleń. Wszystkie rozwiązania dopuszczone w naszym kraju do stosowania w ociepleniach budynków posiadają klasyfikację nierozprzestrzeniania ognia (NRO). Klasyfikację tę uzyskują zarówno systemy ociepleń na wełnie, jak i na styropianie. Badaniom podlega największa grubość styropianu przewidziana do stosowania w ETICS (nawet 50 cm);

5. Negatywny wpływ zmian na proces budowlany i deregulację

Projektowanie i wykonawstwo ociepleń wymagających łączenia różnych termoizolacji wydłuży i skomplikuje proces inwestycyjny.

Kazuistyczne przepisy p.poż. stoją w sprzeczności z założeniami projektu (cyt.: zmiany przyspieszą i ułatwią proces realizacji inwestycji, będąc jednocześnie przejrzyste i zrozumiałe dla odbiorcy). Są również niezgodne z kierunkiem deregulacji oraz rolą architektów i projektantów w procesie stosowania prawa;

6. Negatywny wpływ zmian na jakość, trwałość, efektywność i estetykę ociepleń

Wprowadzenie pasów i stref z wełny zostało zaproponowane bez kompleksowej analizy technicznej i wykonawczej takich rozwiązań. Z uwagi na gorszą izolacyjność, gorsze parametry wytrzymałościowe i wyższą nasiąkliwość, pasy z wełny w ociepleniach ścian i dachów budynków negatywnie wpłyną na efektywność, trwałość i estetykę tak wykonanych ociepleń. Skutkiem gorszej izolacyjności wyrobów z wełny i mostków cieplnych w miejscach pasów, będzie pogorszenie izolacyjności przegród i wzrost zapotrzebowania budynków na energię. Innym negatywnym efektem łączenia materiałów o różnej charakterystyce, będzie pogorszenie trwałości systemów ociepleń i uszkodzenia wymagające kosztownych napraw, co jednocześnie pozostaje w sprzeczności z celami wynikającymi z wdrażania dyrektywy EPBD;

7. Negatywny wpływ zmian na inne wymagania podstawowe – higiena, zdrowie i środowisko

Instalacja ociepleń z wełny wiąże się z koniecznością stosowania specjalnych środków ochrony zdrowia – kombinezonów, okularów, masek i rękawic. Skutkiem wykonywania pasów i połączeń bezpośrednio na budowach będzie negatywny wpływ na zdrowie wykonawców i mieszkańców ocieplanych budynków, którzy nie będą korzystać z takiej ochrony. Większość Polek i Polaków słusznie nie łączy termoizolacji z pożarami, ale ma prawo bać się o swoje zdrowie i mieć wpływ na to jakimi wyrobami izoluje się ich domy i mieszkania.

Dodatkowym aspektem przewidzianego w projekcie wzrostu stosowania wełny będą nie tylko wyższe koszty ociepleń z wełną, ale również koszty stosowania odzieży ochronnej i negatywny wpływ generowanych w ten sposób odpadów na środowisko.

Systemy ociepleń z wełną mają gorszą niż ETICS ze styropianem charakterystykę środowiskową – wyższe zapotrzebowanie na energię procesu produkcji, wyższy ślad węglowy, droższy, bardziej energochłonny i skomplikowany recykling.

Ponieważ nie istnieją technologie docieplania budynków materiałem innym niż ten, który był już wcześniej zainstalowany na budynku, a wykonanie pasów z wełny pomiędzy istniejącym ociepleniem w większości przypadków nie będzie technicznie możliwe i ekonomicznie opłacalne, docieplenie budynków już ocieplonych styropianem będzie wymagać zerwania i utylizacji starego ocieplenia oraz wykonania nowego. Dodatkowe koszty takich prac obciążą właścicieli nieruchomości, w tym gminy oraz spółdzielnie mieszkaniowe;

8. Skuteczność przeciwpożarowa wełny – niepotwierdzona w praktyce

Skuteczność rozwiązań z pasami z wełny mineralnej nie została potwierdzona w polskiej praktyce. Badania wykonane przez niezależne akredytowane laboratoria polskich instytutów badawczych, które porównywały pożary układów wyłącznie ze styropianem i styropianem z pasami z wełny dowodzą, że brak jest istotnych korzyści ze stosowania pasów z wełny na elewacjach. Wbrew obiegowym opiniom i bezkrytycznemu pojmowaniu pojęcia niepalności w projekcie, wnioski z badań wskazują też na szereg zagrożeń wynikających z właściwości pożarowych wełny – skłonność do samonagrzewania, utrzymywania wysokich temperatur, podatność do tlenia. Potwierdzają również, że wprowadzenie pasów z wełny może mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo pożarowe ociepleń budynków, w którym kluczową rolę odgrywa ciągłość warstwy wierzchniej.

Ciężka wełna na dachach to nie tylko wielokrotnie wyższe obciążenie, ale również większe zagrożenie wysokimi temperaturami konstrukcji stalowych podczas pożaru;

9. Wzrost kosztów ociepleń – w praktyce

Wełna jest nawet trzy razy droższa od styropianu. Droższa jest również instalacja tego materiału. Sam tylko obowiązek wykonywania 20 cm pasów z wełny na elewacjach budynków zwiększy koszty ocieplania ponoszone przez inwestorów w tym spółdzielnie mieszkaniowe – od kilkunastu do nawet 40%, niekorzystnie wpływając na koszty tempo inwestycji, ceny nieruchomości i wysokość czynszów ponoszonych przez polskie rodziny.

Zakres stosowania wełny, jaki znalazł się w projekcie znacząco wykracza poza obowiązek stosowania jedynie 20 cm pasów z wełny na elewacjach. Wełna będzie musiała być stosowana w obszarach pasów międzykondygnacyjnych (nawet 1,2 m szerokości), na balkonach i loggiach oraz w strefach pożarowych (w zależności od klasy budynków nawet kilkukrotnie) – co w praktyce oznacza nawet 70% budynku ocieplonego wełną.

Proponowane zmiany negatywnie wpłyną na dostępność oraz tempo i sposób wykorzystania środków przeznaczonych na termomodernizację. Spowolnią realizację rządowych programów wsparcia i celów w zakresie eliminowania ubóstwa energetycznego. Utrudnią realizację celów klimatycznych i gospodarczych;

10. Negatywny wpływ zmian na konkurencję

Wprowadzenie wymogu stosowania wełny w szeregu ww. rozwiązań, oznaczałobynieuzasadnione technicznie uprzywilejowanie wyrobów z wełny w przepisach.

Rolą przepisów techniczno-budowlanych nie może być regulacja konkurencji na rynku wyrobów budowlanych, w szczególności nieuzasadnione ustanawianie monopolu na stosowanie w ociepleniach jednego wyrobu do termoizolacji;

11. Negatywny wpływ zmian na polską gospodarkę.

Preferencyjne traktowanie wełny mineralnej w ociepleniach budynków i ograniczenia stosowania innych dominujących na polskim rynku termoizolacji, negatywnie odbije się na polskiej gospodarce.

Polska jest największym producentem styropianu w Europie. Producenci styropianu to kilkadziesiąt w większości małych, średnich przedsiębiorstw, z polskim, także rodzinnym kapitałem. Branża daje zatrudnienie prawie 8 tysiącom osób i generuje niemal 2 mld zł wpływów do budżetu rocznie5. Skutkiem proponowanych zmian będzie stopniowe ograniczenie działalności, a w konsekwencji upadłości polskich producentów, którzy na przestrzeni ostatnich lat, byli przez Rząd zachęcani do inwestowania w rozwój swoich przedsiębiorstw w związku z zapowiadanym wzrostem tempa termomodernizacji polskich budynków. Beneficjentami proponowanych w projekcie zmian, a jednocześnie konsumentami krajowych i unijnych środków przeznaczonych na termomodernizację, będzie kilka zagranicznych koncernów produkujących wełnę mineralną;

12. Wątpliwości dotyczące trybu, w jakim proponowane rozwiązania znalazły się w projekcie

Propozycje wprowadzenia pasów z wełny na ocieplenia budynków odpowiadają wcześniejszym postulatom producentów wełny, którzy od wielu lat proponują wprowadzenie tych rozwiązań przy niemal każdej nowelizacji WT.

Pasy z wełny na elewacjach budynków to rozwiązanie zaproponowane w Wytycznych SITP (Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa) – organizacji wspieranej przez największego producenta wełny w Polsce oraz zrzeszającej przedstawicieli producentów tego materiału, a także – przedstawicieli Komendy Głównej PSP reprezentujących ten podmiot w pracach specjalnego zespołu powołanego w MRiT do opracowania zmian WT. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z zarządzeniem nr 19 MRiT z dnia 22 lipca 2024 r. w sprawie jego powołania – członkowie Zespołu zobowiązani byli do bezstronności i działania w interesie publicznym.

13. Dalsze prace nad rozporządzeniem – merytoryczna ocena uwag i nadzór nad zmianami

Wierzymy, że obszerne uwagi zgłoszone przez nasze środowisko w konsultacjach publicznych oraz złożone już przez Ministerstwo deklaracje dalszych prac i spotkań z naszą branżą, pozwolą wpracować merytoryczne rozwiązania i wyeliminować opisane wątpliwości z ostatecznej wersji Rozporządzenia.

Liczymy, że wnioski z analizy pożarów budynków do których dochodziło w ostatnim czasie w naszym kraju, przyczynią się do obiektywnej i merytorycznej oceny przyczyn tych zdarzeń, a przyjęte w nowym rozporządzeniu propozycje mające na celu ochronę życia i zdrowia ludzi, będą efektem wszechstronnej analizy dostępnych w tym zakresie narzędzi i rozwiązań.

Wyrażamy nadzieję, że wdrożone przez resort działania kontrolne oraz szczególny nadzór nad Rozporządzeniem, pozwolą wyeliminować wątpliwości, na które wielokrotnie wskazywaliśmy także w przeszłości. Przepisy techniczno-budowlane nie mogą być narzędziem zwalczania konkurencji ani zastępować mechanizmów wolnorynkowych.

Sprzeciwiamy się zarówno takim postulatom zmian wymagań, jak i towarzyszącej jej komunikacji producentów wełny – eskalowaniu przypadków pożarów budynków, traktowaniu ochrony życia i mienia w kategoriach wartości dodanej, czy wyceny bezpieczeństwa w przeliczeniu na koszt m2 mieszkania. Sprowadzanie bezpieczeństwa pożarowego do stawki zł/m² oraz stosowanie narracji, która celowo ogranicza realny wpływ zmian na koszty inwestycji i nieruchomości w sytuacji, gdy skuteczność proponowanych rozwiązań nie została potwierdzona, uważamy za ekonomicznie i moralnie wątpliwe.

14. Podziękowania za wsparcie

Polskie Stowarzyszenie Producentów Styropianu nie jest zainteresowane udziałem w jakiejkolwiek dyskusji czy debacie poświęconej projektowi nowych Warunków Technicznych, która mogłaby zostać odebrana jako wyraz określonych sympatii czy antypatii o charakterze politycznym. Jako organizacja branżowa zrzeszająca blisko 30-stu wiodących producentów tego materiału, w swoich działaniach koncentrujemy się wyłącznie na aktywności o charakterze merytorycznym. Niemniej jednak, wszystkim, którzy zdecydowali się na publiczne zabranie głosu w tej dyskusji – czy to wyrażając swoje obawy wobec propozycji zmian rozporządzenia – w obronie polskich producentów i konsumentów, czy też składając zapewnienia o pełnej transparentności dalszych prac i deklaracje wyeliminowania ww. obaw w końcowej wersji rozporządzenia – serdecznie dziękujemy za wsparcie i zaangażowanie!

Polskie Stowarzyszenie Producentów Styropianu

Styropian jest najpopularniejszym i najbardziej znanym materiałem termoizolacyjnym w budownictwie. Stosowany jako ocieplenie ścian, podłóg i dachów, przyczynia się do obniżenia energochłonności i emisyjności budynków. Doskonała izolacyjność i trwałość styropianu w ociepleniach sprawia, że jest on dominującym wyrobem do izolacji ścian metodą ETICS na świecie, w tym w większości krajów Europy. Polska jest największym wytwórcą styropianu w Europie. Produkuje go w naszym kraju około 50 producentów w około 100 fabrykach na terenie całego kraju. Większość producentów to Polskie firmy, małe i średnie przedsiębiorstwa, często rodzinne. Łączna roczna produkcja styropianu przekracza 300 tys. ton (ok. 15 mln m3) tego wyrobu.

Polskie Stowarzyszenie Producentów Styropianu z siedzibą w Warszawie, działa od 2010 roku i zrzesza 29 wiodących producentów izolacyjnych płyt styropianowych stosowanych w budownictwie, którzy reprezentują ok 85% polskiego rynku tego materiału.

Organizacja współtworzy, opiniuje i konsultuje normy techniczne oraz przepisy prawne dotyczące produkcji i zastosowań styropianu do termoizolacji w budownictwie. Współdziała z krajowymi i zagranicznymi organizacjami branży budowlanej, instytucjami naukowo- technicznymi, organami administracji państwowej i samorządowej na rzecz rozwoju produktów styropianowych oraz ich zastosowań. Podejmuje liczne działania na rzecz jakości styropianu dla budownictwa na polskim rynku, wspierając i upowszechniając zasady uczciwej konkurencji oraz dobre standardy na rynku budowlanym.

PSPS reprezentuje polską branżę producentów styropianu w Europejskim Stowarzyszeniu Producentów EPS (EUMEPS).

Polskie Stowarzyszenie Producentów Styropianu
ul. Puławska 145
02-715 Warszawa
Tel.: 500 183 184
Strona www.: www.producencistyropianu.pl
E-mail: biuro@producencistyropianu.pl